Jedyna taka bacówka w Polsce

Dzień dobry!

Jednym z najbardziej znanych w Polsce i na świecie lokalnym, tradycyjnym produktem jest oscypek. Od 14 lutego 2008 roku jest zarejestrowany jako Chroniona Nazwa Pochodzenia. Dzisiaj chciałabym zabrać Was do wyjątkowej bacówki, gdzie na własne oczy zobaczyłam jak przygotowuje się oscypki i inne serki z mleka owczego.




Bacówka u Jancoka znajduje się w Brzegach niedaleko Bukowiny Tatrzańskiej. Dlaczego jest taka wyjątkowa i jedyna w swoim rodzaju? Ponieważ bacą jest tutaj kobieta! Pani Janina Rzepka jest pierwszą kobietą bacą w historii, nazywaną żartobliwie przez dziennikarzy „bacą w spódnicy”. Zapytacie kim właściwie jest baca? To osoba, której powierza się owce na letni wypas na halach, a także jest szefem w bacówce, czyli szałasie w którym wyrabia się oscypki. 



Oscypek to duży, wrzecionowaty ser wytwarzany z mleka owczego i krowiego w proporcji 60:40 ważący około 700 g. Jego nazwa pochodzi od słowa „oszczypywać” czyli rozdrabniać lub od „oszczypek” czyli małego oszczepu, który nawiązuje do kształtu oscypka. Warto nadmienić, że prawdziwe oscypki możemy kupić wyłącznie od maja do końca października, ponieważ tylko w tym okresie owce dają mleko, które stanowi główny składnik serków. Wiele osób na każdy serek z Podhala mówi oscypek, a jest to duży błąd. Jak przygotowuje się oscypki? Na początku oczyszcza się mleko przelewając je przez lniane płótno nazywane „powązką” do drewnianego wiadra, w ten sposób pozbywa się drobnych zanieczyszczeń takich jak na przykład źdźbła słomy. Następnie mleko pozostawia się na kilka godzin, aby lekko się nakwasiło, miesza z mlekiem ze świeżego udoju i podgrzewa. Później do mleka wędruje podpuszczka, dzięki której mleko się ścina. Zwarzoną masę rozbija się „ferulą” (drewniana łopatka), dodaje gorącej wody, aby kawałki skrzepu się skleiły i opadły na dno. Powstałą masę na ser oddziela się od  serwatki i ugniata w kształt kuli, którą następnie parzy się kilkakrotnie. Z powstałego sera formuje się wrzeciono i umieszcza w rzeźbionym, drewnianym pierścieniu zwanym „oscypiorkiem”. Przygotowany serek moczy się  przez dobę w solance zwanej „rosołem” , układa pod dachem bacówki i wędzi się w zimnym dymie z palonego wewnątrz ogniska. W tym miejscu oscypek dojrzewa od kilku do kilkunastu dni. Gotowy oscypek ma charakterystyczny kolor, jest twardy i słony w smaku z wyczuwalnym aromatem wędzenia. Tego lata upały doskwierały nie tylko nam, ale również owcom. Duża susza powodowała mniejszą ilość pokarmu, trawa szybko usychała, co odbijało się na mniejszej ilości mleka. Upały również powodowały przegrzanie mleka i jego szybkie zepsucie się. Oczywiście jak każdy produkt istnieją też podróbki oscypków, często nazywane serkami górskimi, podhalańskimi. Czym mogą się różnić od prawdziwych oscypków? Na pewno składem, proporcją mleka owczego do krowiego lub całkowitym brakiem owczego mleka. Mogą również nie być wędzone, a farbowane kawą lub karmelem. Z ciekawostek – istnieje niepisana zasada, że lepiej nie przygotowywać oscypków w czasie burzy, ponieważ mogą zwyczajnie się nie udać.






U Pani Janiny kupimy również redykołki ChNP, czyli małe serki w kształcie ptaszków, serduszek, baranków i małych wrzecion. Są przygotowywane w dokładnie taki sam sposób jak oscypki. Ich nazwa pochodzi od „redykania się” czyli powrotu owiec z wypasu do domu. Bacowie rozdawali wtedy redykołki swoim dzieciom albo dziewczynom. Mimo iż pierwotnie te serki powstawały z resztek sera do oscypków, zdobyły własną popularność, że stały się całkiem odrębnym produktem. Sądzę, że skradły serca ludzi właśnie przez swoje urocze kształty.


W bacówce kupimy również bryndzę podhalańską ChNP czyli miękki ser podpuszczkowy. Smak bryndzy warunkuje pora roku, cechy danego zwierzęcia i jego pokarm, bowiem jeśli owce i krowy zjedzą roślinę z dużą ilością olejków eterycznych, to właśnie one „doprawią” serek. Jak powstaje bryndza podhalańska? Podobnie jak oscypek, z tą różnicą że kiedy podpuszczka zetnie mleko, powstały ser oddziela się od serwatki i pozostawia do odcieknięcia na „szacie”. Ser dojrzewa przez 4-12 dni na specjalnej półce – powstały ser to bundz. Następnie kruszy się go na drobne kawałki, wyrabia z solą, aż uzyska się gładką konsystencję – to właśnie bryndza podhalańska ChNP. Co się dzieje z oddzieloną serwatką? Z niej powstaje żętyca. Ja widzicie nic się nie zmarnuje!










Mam nadzieję, że tym krótkim materiałem przybliżyłam Wam pochodzenie oscypka, redykołki i bryndzy podhalańskiej i zachęciłam do wybrania się wiosną do Pani Janiny. Razem z rodziną prowadzi pensjonat, w którym można się zatrzymać i odpocząć nieco od codzienności.

Chroniona Nazwa Pochodzenia (ChNP)

Jest to europejski znak przyznawany produktom regionalnym wyjątkowej jakości, o nazwie nawiązującej do miejsca w którym jest wytwarzany i podkreślającej ich związek z tym miejscem.
Wszystkie surowce, potrzebne do wytworzenia tego produktu pochodzą z określonego obszaru geograficznego oraz wszystkie fazy wytwarzania odbywają się na tym obszarze.

Do tej pory oznaczeniem ChNP wyróżniono w Polsce 9 produktów.


2 komentarze:

Witaj! Dziękujemy Ci za wizytę!

Twój komentarz pojawi się po zatwierdzeniu.

Nie publikujemy wulgarnych komentarzy, jak również takich, które zawierają lokowanie firm.